BIESZCZADZKA KOLEJKA WĄSKOTOROWA

Przejażdżka Bieszczadzką Kolejką Wąskotorową 

 

Jedną z najsłynniejszych kolejek wąskotorowych w Polsce jest legendarna „Bieszczadzka Kolejka Leśna”, kursująca górskimi dolinami z Majdanu koło Cisnej w kierunku połonin do Przysłupia oraz na zachód, wzdłuż słowackiej granicy aż do Balnicy. Co roku podróżują nią rzesze turystów, co czyni ją jedną z największych atrakcji w Bieszczadach.

  • Główna stacja Bieszczadzkiej Kolejki Leśnej  :

  • Majdan 17
    38-607 Cisna
  • Tel. (+48) 13 468 63 35
  • Email: biuro@fbkl.pl
  •  TRASY:
  • Majdan – Balnica – Majdan
  • Majdan – Przysłup -Majdan


Bieszczadzka Kolejka Leśna

 

Pierwsza lokomotywa wjechała na stację w Majdanie 22 stycznia 1898 r. prowadząc skład  towarowo-osobowy z Nowego Łupkowa. Wraz z koleją powstały w Majdanie budynki stacji, magazyny, parowozownia oraz budynki mieszkalne dla pracowników kolei.

Kolejka wąskotorowa w BieszczadachW 1911 r. zarząd nad kolejką objęły c. k. Austro-węgierskie Koleje Państwowe z dyrekcją we Lwowie i kierownictwem kolei w Nowym Łupkowie. Budowa połączenia kolei normalnotorowej w Łupkowie z koleją wąskotorową, która wiodła w głąb gór ułatwiło transport w leśne ostępy ludzi i sprzętu, a w szczególności zwózkę pozyskiwanego w bieszczadzkich lasach drewna. Nastąpiło znaczne ożywienie gospodarcze tej części regionu. W latach 1900-1904 dobudowano odcinek torów do Kalnicy i Beskidu (u podnóża Dziurkowca 1,190 m n.p.m.), a w przededniu wybuchu I wojny światowej kolejka dochodziła do Strzebowisk z licznymi  odgałęzieniami do tartaków. W trakcie działań wojennych 1914 r. linia kolejowa została w wielu miejscach zniszczona. Rosjanom udało się uruchomić kolejkę początkiem 1915 r., jednak w wyniku kontrofensywy austriackiej pojawiły się kolejne uszkodzenia i zniszczenia infrastruktury kolejowej i sprzętu.

Po zakończeniu działań wojennych, w 1921 r. przystąpiono do naprawy torowisk, nasypów, odbudowy mostów i przepustów. W latach dwudziestych XX w. staraniem Potockich zbudowany został odcinek kolejki, wiodący z Rzepedzi do Duszatyna i Mikowa. W okresie międzywojennym kolejka służyła do transportu drewna, ale też osób i towarów potrzebnych osadom kolejarskim i górskim wioskom.

Po zajęciu regionu w 1939 r. przez oddziały Wehrmachtu, Niemcy dokonali napraw zniszczeń powstałych w wyniku walk, zmienili rozstaw torów z 760 mm do 750 mm i eksploatowali wąskotorówkę aż do połowy 1944 r.Przejażdżka Bieszczadzką Kolejką Leśną

Gdy front zaczął zbliżać się do Bieszczadów, Niemcy ewakuowali na zachód znaczną część personelu i zaplecza technicznego. Regularne działania wojenne i akcje partyzanckie doprowadziły do znacznych zniszczeń w infrastrukturze. Po ustaniu walk i ustabilizowaniu się sytuacji w kraju  administracja lasów państwowych zleciła w 1950 r. odbudowę kolejki i taboru ekspozyturze PCD „Paged” w Tarnowie. W latach 1953-1958 kolejką zarządzało Przedsiębiorstwo Transportu Leśnego w Przemyślu, a od 1958 r. Ośrodek Transportu Leśnego w Sanoku. W związku z planami budowy kombinatu drzewnego w Rzepedzi, który powstał w latach 1955-62, wykonana została też trasa ze Smolnika do Rzepedzi w 1961 r. wraz z odgałęzieniami. Linia ta została wykonana z wykorzystaniem nasypów kolejki powstałej w latach 20-tych. W 1964 r. oddano do użytku ostatni odcinek do Moczarnego.

Odbudowa i rozbudowa bieszczadzkiej kolejki leśnej była największą, powojenną inwestycją na kolejach leśnych w kraju. W czasach PRL-u kolej eksploatowano bardzo intensywnie, jednakże po zmianach ustrojowych sytuacja uległa radykalnej zmianie. Popyt na drewno spadł, Zakłady Przemysłu Drzewnego w Rzepedzi ogłosiły upadłość.

W latach 1991- 1992 uległ likwidacji Ośrodek Transportu w Sanoku, a utworzony w jego miejsce Zakład Transportu i Spedycji Lasów Państwowych przeszedł w zarząd komisaryczny. W kwietniu 1993 r. kolejka została przekazana nadleśnictwu. W związku z rosnącymi kosztami kolei, która stała się nierentowna 1 grudnia 1994 r. ostatecznie zawieszono jej działalność.

W Majdanie istniał również niewielki skansen kolei wąskotorowej, utworzony w 1985 r., w którym znajdowały się m.in. parowóz Kp-4 i parowóz Px-48, zabytkowe wagony osobowe, wagon kłonicowy i platforma, pług odśnieżny. 15 października 1991 r. wszystkie eksponaty przewieziono do Muzeum Kolejek Wąskotorowych w Sochaczewie.

Zdawało się, że kolejka bieszczadzka na trwałe już zniknie z krajobrazu Bieszczadów, szczęśliwie dzięki inicjatywie społecznej 16.07.1996 r., powstała Fundacja Bieszczadzkiej Kolejki Leśnej, która postawiła sobie za cel uratowanie i uczynienie z niej atrakcji turystycznej. Godny podziwu upór i poświęcenie społeczników spowodowały, że 4 lipca 1997 r. o godz. 12.00 wyruszyła ponownie w trasę z Majdanu do Przysłupia „Bieszczadzka Ciuchcia”.


Odtąd zainteresowanie wycieczkami „bieszczadzką ciuchcią” nie maleje, a wręcz przeciwnie z roku na rok wzrasta. Sukcesywnie zwiększa się również atrakcyjność oraz poszerza oferta przewozów turystycznych, a także tabor.

Największą atrakcją są lokomotywy spalinowe Wls-75, Wls-150 oraz Wls-180, duża lokomotywa Lxd-2, a zwłaszcza parowozy „Las” i Kp-4.

Warto jednak przypomnieć, że „Bieszczadzka Kolejka Leśna” nie była jedyną, bieszczadzką wąskotorówką. W latach 1900-1904 została zbudowana również licząca ponad 60 km trasa z Ustrzyk Górnych przez Bereżki, Pszczeliny, Stuposiany, Muczne, Tarnawę Niżną i Wyżną do Sokolików Górskich, gdzie łączyła się z trakcją normalnotorową wiodącą ze Lwowa, przez Sianki do Użhorodu. Linie tę rozebrano w latach 1933-4, gdyż firmy ją eksploatujące upadły podczas tzw. Wielkiego Kryzysu.

Zachowały się po niej tylko ślady, takie jak: nasypy, przyczółki mostów, czasem fragmenty szyn i podkładów.

tekst Robert Bańkosz

Bibliografia:

  1. Rygiel Z., Z dziejów bieszczadzkich kolejek leśnych, Ruthenus, Krosno 2011.
  2. p.r. Kryciński S., Bieszczady. Słownik historyczno-krajoznawczy, część II Gmina Cisna, Towarzystwo Karpackie, Wydawnictwo Stanisław Kryciński, Warszawa 1996
  3. p.r. Kryciński S., Bieszczady. Słownik historyczno-krajoznawczy, cz. 1, Gmina Lutowiska, Bieszczadzki Park Narodowy, Wydawnictwo Stanisław Kryciński, Ustrzyki Górne-Warszawa 1995.
  4. p.r. Kryciński S., Bieszczady – przewodnik, Warszawa Olszanica-Pruszków 2004
  5. Orłowski S., Na bieszczadzkich obwodnicach. Dolinami Sanu, Solinki i Osławy, Bonus Liber, Rzeszów Myczkowce 2012.
  6. http://kolejka.bieszczady.pl

PEŁNY CENNIK BIESZCZADZKIEJ CIUCHCI:

SEZON LETNI 2016

Majdan – PRZYSŁUP Majdan – PRZYSŁUP – Majdan
Bilet normalny 20,00 zł 24,00 zł
Bilet ulgowy 15,00 zł 18,00 zł

 

Majdan – BALNICA Majdan – BALNICA – Majdan
Bilet normalny 18,00 zł 21,00 zł
Bilet ulgowy 14,00 zł 17,00 zł

 

KURSY SPECJALNE ZA PAROWOZEM

Majdan – BALNICA Majdan – BALNICA – Majdan
Bilet normalny 18,00 zł 25,00 zł
Bilet ulgowy 13,00 zł 18,00 zł

Bilet peronowy (bilet wstępu na teren zabytkowej stacji)

  • • bilet normalny                               2 zł
  • • bilet ulgowy                                    1 zł
  • • grupa zorganizowana/osoba       1 zł

 

SEZON ZIMOWY (cennik z sezonu 2015/2016)

MAJDAN – BALNICA – MAJDAN
Bilet normalny 25 zł Bilet ulgowy 20 zł
  • Bilet bezpłatny – dzieci do lat 3
  • Bilet ulogowy – dzieci od 3 do 16 lat oraz seniorzy od 65 roku życia

II Przejazd pociągiem na zamówienie

Ilość wagonów w składzie pociągu Maksymalna ilość pasażerów Przejazdy ze stacji Majdan do stacji (cena przejazdu w obie strony
Przysłup Balnica
2 50 1000zł 810zł
3 75 1280zł 1040zł
4 100 1600zł 1300zł
5 125 1880zł 1520zł
6 150 2100zł 1700zł
7 175 2280zł 1850zł
8 200 1950zł

 

III Przejazd parowozem na zamówienie
(50 osób – 2 wagony, kolejne wagony – cena do uzgodnienia)

Majdan – Przysłup – Majdan
(2 h 40 min)
Majda – BALNICA – Majdan
(1 h 45 min)
Majdan – DOŁŻYCA – Majdan
(1 h)
1840 zł 1630 zł 1420 zł

 

IV Przejazd drezyną na zamówienie
Maksymalnie 10 osób.

Dołżyca Przysłup Balnica Solinka
150 zł 290 zł 230 zł 150 zł

 

Bieszczadzka CIUCHCIA kursuje także ZIMĄ !

Propozycje naszych wycieczek

DLA GRUP ZORGANIZOWANYCH:

szwejk-przemyśl Spływy Lwówsłowacja1 bumperball węgry